stichting URANTIA nederlandstalig

 

De laatste nieuwsbrief:

Nieuwsbrief maart 2019

Abonneer u op de nieuwsbrief

U kunt zich gratis abonneren op onze nieuwsbrief.

Diepgaande studie van het Urantia Boek in studiegroepen

Dit artikel is een vertaling van George Michelson — Duponts “Étude approfondie du Livre D'Urantia en groupe d'étude” welke is vertaald door Ensemble Traduit.

De geschiedenis van de Urantia beweging

De geschiedenis van de Urantia beweging is een vertaling van A History of the Urantia Movement door Dr. William Sadler, vertaald door Mw. R. Hanekroot.

What is the New Philosophy of Living Project?

Het “Project Nieuwe Levensfilosofie” (ook wel Project 2:7.10, naar citaat (43.3) 2:7.10 uit het Urantia Boek), betreft een explorerend artikel om een nieuwe levensfilosofie te construeren.

Originele Concepten in het Urantia Boek

Waarin onderscheidt het Urantia Boek zich? Vanwege de 64 concepten en doctrines die nieuw en origineel zijn zoals gepresenteerd in het Urantia Boek en meer.

Korte samenvatting van filosofie in het Urantia Boek

Een overzicht van een verkennende studie door Dr. Jeffrey Wattles in een vertaling van Bert Volkers.

Diepgaande studie van het Urantia Boek in studiegroepen

Strategie & Uitvoering


Door: Georges Michelson Dupont
Vertaling: Ensemble Traduit (info@urantia.nl)
Oorspronkelijke titel:

Étude approfondie du Livre D'Urantia en groupe d'étude
Stratégie et Pratique


Inhoud

Inleiding

Het doel van deze presentatie is om mijn jarenlange ervaring met jullie te delen met betrekking tot het leiden van diepgaande studiegroepen en seminars. Deze is gebaseerd op een grondige studie en op de pedagogische visie van de openbaarders (boodschappers).

Allereerst herinner ik aan het mandaat tot openbaring die is toevertrouwd aan de boodschappers door de autoriteiten van het Universum.

  1. Het doel en de sleutelpunten van hun pedagogiek analyseren
  2. Ik vervolg deze presentatie met het voorstellen van een effectieve en aantrekkelijke methode om:
    1. te voorzien in een communicatieve wisselwerking tussen de deelnemers
    2. verder te kijken dan de betekenis van woorden om het denkkader te verruimen
    3. concepten af te laten dalen naar het persoonlijke ervaringsniveau
  3. Tot slot zal ik een aantal praktische voorbeelden geven en een aantal aanbevelingen doen om het functioneren van studiegroepen interactief en aantrekkelijk te maken.

De boodschappers hebben bewezen over een grote kennis over het functioneren van studiegroepen te beschikken, expertise die wij kunnen gebruiken in de studiegroepen. In de praktijk zal de benadering van de diepgaande studie, die ik voorstel, beter worden opgenomen als de lezers voor aanvang het Urantiaboek éénmaal in zijn geheel hebben gelezen. Omdat er tijdens de voortgang van de studiegroep nieuwe lezers toetreden die zich de leringen nog eigen moeten maken, kan het nodig zijn om de methode aan te passen aan de omstandigheden.

Waarom zouden we het Urantia Boek moeten bestuderen?

Wanneer U het Urantia Boek opent om de openbaring te bestuderen, heeft U een ‘rendez–vous’ met God en met de spirituele krachten die samenwerken om U te helpen de realiteit van spirituele waarden te bevatten en de filosofie van de universele bedoelingen te begrijpen’. Dit is geen bloemrijke retoriek, dit is een realiteit van de ervaring; kunt U zich werkelijk voorstellen hoe belangrijk dat is?

(1008.2) 92.4.9 De verhandelingen, waarvan dit er één is, vormen de meest recente schenking van waarheid aan de stervelingen van Urantia.

En een Melchizedek van Nebadon spoort ons aan om deel te nemen in het bestuderen van het Urantia Boek met deze woorden:

(1162.1) 106.0.1 HET is niet voldoende dat de opklimmende sterveling iets weet over de wijzen waarop de Godheid is betrokken bij de genese en manifestaties der kosmische werkelijkheid, hij moet ook iets begrijpen van de betrekkingen die bestaan tussen hemzelf en de vele niveaus van existentiële en ervaringsgerichte werkelijkheden, van potentiële en actuele werkelijkheden. ’s Mensen oriëntatie op aarde, zijn kosmische inzicht en de mate waarin hij door de geest wordt gericht, worden alle verhoogd door een beter verstaan van de werkelijkheden van het universum en de technieken waardoor deze onderling worden verbonden, geïntegreerd en geünificeerd.

Het mandaat van de ‘Openbaarders’.

Het mandaat van de openbaarders is duidelijk tot uitdrukking gebracht door de Goddelijke Raadsheer in de tweede paragraaf van het Voorwoord:

“Breid het kosmische bewustzijn uit en verdiep het geestelijke inzicht” (1.2) 0.0.2

Deze zin introduceert twee concepten: “Het uitbreiden van kosmisch bewustzijn” en “Het verdiepen van geestelijk inzicht”. We zullen dit later verder onderzoeken maar een Melchizedek van Nebadon presenteert dit mechanisme al als een techniek van:

Openbarende–evolutie (2094.14) 196.3.15

Achter dit concept ligt een experiëntiële realiteit: De samenwerking met Uw Gedachtenrichter; het menselijk bewustzijn dat met heel zijn hart zoekt naar het doen van de wil van God en de Gedachtenrichter die de wil van God openbaart waardoor een dynamiek ontstaat dat zorgt voor verruiming van ons bewustzijn en een verdieping van de geest.

Deze zelfde Melchizedek schrijft:

(1112.3) 101.6.7 Openbaring leert de sterfelijke mens dat hij, om door middel van de voortgang in de tijd zulk een prachtig, intrigerend avontuur door de ruimte aan te kunnen vangen, moet beginnen met het organiseren van zijn kennis tot idee–beslissingen; vervolgens dient hij de wijsheid op te dragen om onverpoosd te arbeiden aan haar nobele taak om de ideeën die hij zich heeft eigen gemaakt te transformeren tot steeds praktischer maar niettemin verheven idealen, tot die denkbeelden die als ideeën zo redelijk zijn, en als idealen zo logisch, dat de Richter het aandurft deze zodanig te combineren en te vergeestelijken, dat zij in het eindige bewustzijn op zulk een wijze met elkaar kunnen worden verbonden, dat zij het daadwerkelijke menselijke complement vormen dat aldus is voorbereid voor de werkzaamheid van de Waarheid–Geest van de Zonen, de tijd–ruimte–manifestaties van Paradijs–Waarheid — Universele Waarheid.

“Het verruimen van het kosmische bewustzijn” is een intellectueel proces wat zich in het menselijk bewustzijn afspeelt, terwijl het “verdiepen van de geest” een persoonlijk proces is, ervaringsgericht en onderworpen aan de menselijke vrije wil.

Uitbreiden van kosmisch bewustzijn

Bewustzijn

Laten we beginnen met te proberen om te definiëren wat bewustzijn of zelfbewustzijn is. De Universele Censor beschrijft het als volgt:

(194.8) 16.8.8 Zelfbewustzijn bestaat in verstandelijk besef van de actualiteit van persoonlijkheid; het sluit het vermogen in om de werkelijkheid van andere persoonlijkheden te onderkennen. Het wijst op het vermogen tot geïndividualiseerde ervaring in en met kosmische realiteiten, hetgeen gelijk staat aan het bereiken van identiteitsstatus in de persoonlijkheidsbetrekkingen van het universum. Zelfbewustzijn impliceert de onderkenning van de realiteit van bewustzijnsbijstand en de verwezenlijking van de relatieve onafhankelijkheid van de creatieve, determinerende vrije wil.

Het Zelfbewustzijn is aldus een intellectueel fenomeen dat ervaring toestaat met kosmische realiteiten, die als plaatjes/ beelden worden geprojecteerd in het denkkader. Het sluit ook het vermogen in om de werkelijkheid van andere persoonlijkheden te onderkennen. Hoe ruimer het denkkader, de arena van keuze, is verlicht door waarheid hoe belangrijker/ betekenisvoller de keuzes tussen waarden–niveaus worden.

Kosmisch bewustzijn

Een Briljante Avondster licht toe:

(537.5) 47.7.5 Op woningwereld nummer vijf vindt een ware geboorte van kosmische bewustzijn plaats. Uw denken raakt ingesteld op het universum. Dit is werkelijk een tijd van terugwijkende horizonten. Het begint het zich uitbreidende bewustzijn van de opklimmende stervelingen te dagen dat een ontzagwekkende, schitterende, verheven en goddelijke bestemming allen wacht die de gestage opklimming naar het Paradijs voltooien, een opklimming die zeer zwaar, maar ook zeer vreugdevol en gunstig is begonnen. Ongeveer op dit punt begint de gemiddelde sterveling in opklimming iets van oprecht experiëntieel enthousiasme te vertonen voor de opklimming naar Havona. De studie wordt nu vrijwillig ondernomen, onbaatzuchtig dienstbetoon wordt natuurlijk en godsverering spontaan. Er ontluikt een echt morontia–karakter: een echt morontia–schepsel ontwikkelt zich nu.

In de geest lijkt de soort opleiding die opklimmende stervelingen op Mansonia nummer 5 ondernemen op hetgeen de boodschappers beschikbaar stellen aan de studenten van het Urantia Boek. Zij breiden onze horizon uit en bieden ons een beschrijving van een verbazingwekkende en magnifieke lotsbestemming tot aan het Paradijs. Wij worden enthousiast van het idee om vooruit te kunnen gaan naar Havona, wij verlangen ernaar vrijwillig te studeren en onze broeders en zusters op onbaatzuchtige wijze te dienen.

Dit alles gebeurt al hier op Urantia en niet pas op Mansonia no.5. Men zou zich rechtmatig af kunnen vragen of we doorgaan naar Mansonia no.5 nadat we gerepersonaliseerd zijn op Mansonia no.1 en de andere 4 overslaan?

Wat een avontuur!

Verdiepen van geestelijk inzicht

Dit is de tweede stap in het proces; een beetje mysterieuzer dan de eerste omdat het een appèl doet om de samenwerkende alchemie aan te gaan met de spirituele krachten die in ons wonen en ons omringen. Wij hebben hier eerder over gelezen dat:

(1112.3) 101.6.7 “die denkbeelden die als ideeën zo redelijk zijn, en als idealen zo logisch, dat de Richter het aandurft deze zodanig te combineren en te vergeestelijken, dat zij in het eindige bewustzijn op zulk een wijze met elkaar kunnen worden verbonden, dat zij het daadwerkelijke menselijke complement vormen dat aldus is voorbereid voor de werkzaamheid van de Waarheid–Geest van de Zonen, de tijd–ruimte–manifestaties van Paradijs–Waarheid — Universele Waarheid.”

En wij lezen,

(1705.4) 152.6.4 Jezus onderrichtte het beroep op de emoties als de methode om de intellectuele aandacht te wekken en te concentreren. Het bewustzijn dat op deze wijze is wakker geschud en gestimuleerd duidde hij aan als de poort naar de ziel, waar de geestelijke natuur van de mens zetelt die de waarheid moet herkennen en gehoor moet geven aan het geestelijke beroep van het evangelie, teneinde de blijvende resultaten van ware transformaties van het karakter te kunnen voortbrengen.

De Goddelijke Raadsheer eindigt zijn inleiding:

“Dat er in het menselijk bewustzijn een fragment van God woont, en dat de Geest van Waarheid verblijft met de menselijke ziel; en verder weten we dat deze geestelijke krachten samenwerken om de materiele mens de realiteit van spirituele waarden en de filosofie van universele betekenissen te laten begrijpen. Maar nog zekerder weten we dat deze geesten van de Goddelijke Aanwezigheid in staat zijn om mensen te assisteren in het toepassen van alle waarheid dat bijdraagt tot de verbetering van de eeuwig vorderende realiteit van persoonlijke religieuze ervaring — Godbewustzijn”

Een voorstel voor een studieplan

De volgorde waarin de verhandelingen zijn opgesteld en gepresenteerd zijn niet de vrucht van het toeval maar juist het resultaat van een diepgaande overdenking van de boodschappers. Hoewel ze ons geen formele methode aangeven waar we kunnen starten, kunnen we wel concrete aanwijzingen concluderen in hun reflecties.

Wat ik persoonlijk opmerkelijk vind en mij raakt is hun respectvolle manier door suggesties te doen zonder onze vrije wil onder druk te zetten, altijd onze reflectie uitdagend en uitnodigend tot een betere kwaliteit van denken en beredeneren.

Starten met het Voorwoord

In het Voorwoord geeft onze Goddelijke Raadsheer de volgende reflectie aan:

(1.1) 0.0.1 “…er heerst grote verwarring ten aanzien van de betekenis van termen als God, goddelijkheid en godheid. Ten aanzien van de betrekkingen tussen de goddelijke persoonlijkheden die met deze talrijke benamingen worden aangeduid, heerst bij mensen nog grotere verwarring en onzekerheid.”

Inderdaad, het grootste obstakel en veelvoorkomende oorzaak om te stoppen met het lezen van het Urantia Boek is de taal en de ideële verwarring van lezers.

Daarom zal het starten met het zorgvuldig bestuderen van het voorwoord met de liefdevolle ondersteuning van een ervaren leraar versneld verduidelijking en begrip geven aan de student of aan de nieuwe lezer. De studie van de daaropvolgende verhandelingen zal daardoor interessanter zijn en meer betekenis krijgen.

Zich bewust van de moeilijkheden, waarschuwt de Goddelijke Raadsheer ons:

(1.1) 0.0.1 “Wegens deze begripsarmoede, die met zoveel verwarring in de ideevorming gepaard gaat, is mij opgedragen deze inleiding op te stellen ter verklaring van de betekenissen die dienen te worden toegekend aan bepaalde woordsymbolen, zoals deze hierna gebruikt mogen worden in de verhandelingen voor welke overzetting in de Engelse taal van Urantia machtiging is verleend aan het Korps in Orvonton dat tot taak heeft waarheid te openbaren.”

In het Voorwoord richt de Goddelijke Raadsman zich op:

  1. Uitleg van terminologie van de Verhandelingen.
  2. Verruiming van de betekenis van bestaande woorden.
  3. Introductie van nieuwe termen omdat de taal ontoereikend is.
  4. Correctie indien er sprake is van verwarring.
  5. Ontwikkeling van concepten en uitleg van relaties.

Verdergaan in de voorgestelde volgorde

We zouden niet op het idee komen om een symfonie anders dan vanaf het begin te beluisteren. Het Urantia Boek is een symfonie en dient gewaardeerd te worden door bij het begin te beginnen. De volgende verklaring van de Goddelijke Raadsheer laat zien:

(215.2) 19.1.5 Het denken van de mens zou er bijvoorbeeld in gewone omstandigheden dringend behoefte aan hebben om de kosmische filosofie die in deze openbaringen wordt beschreven, te benaderen door van het eenvoudige en eindige over te gaan naar het complexe en oneindige, van menselijke oorsprongen naar goddelijke bestemmingen. Doch deze weg leidt niet tot geestelijke wijsheid. Zulk een procedure is de gemakkelijkste weg om een bepaalde vorm van genetische kennis te verkrijgen, maar kan op zijn best ’s mensen oorsprong openbaren, zij openbaart weinig of niets omtrent zijn goddelijke bestemming.
(215.9) 19.1.12 Om deze en nog andere redenen hanteren wij derhalve bij onze benadering van de mens en zijn planetaire problemen de methode om de reis door tijd en ruimte aan te vangen bij de oneindige, eeuwige, goddelijke Bron en Centrum van het Paradijs, de Bron van alle persoonlijkheidswerkelijkheid en alle kosmisch bestaan.

Aldus presenteren de boodschappers de verhandelingen, vertrekkend bij God, van het Centrale Universum en de Super Universa (Verh. 1 t/m 31) daarna vervolgend naar het niveau van de lokale universa (32 t/m 56), dan naar het niveau van onze planeet en zijn historie (van 57 t/m 114) en als finale de 4 verhandelingen waarin onze bestemming geïntroduceerd wordt. (115 t/m 118)

Deze presentatie is logisch, samenhangend en progressief. Het voorziet de student van een ruimer intellectueel begrip, het versterkt het geloof en inspireert tot de hoogste idealen. De boodschappers voorzien ons van die elementen die “ons bewustzijn verruimen en het geestelijk inzicht verdiepen”. Het is aan ons om met enthousiasme en toewijding de diepgaande studie van de verhandelingen te ondernemen. Het vierde deel, het leven en de leringen van Jezus, zal de geest inspireren en de ziel voeden met een herbeleving van het evangelie van Jezus wat de kroon zet op alles.

Studiegroep concept

Bij een bezoek aan een studiegroep, neemt U deel aan een spiritueel festijn wat voorbereid is door de Goddelijke persoonlijkheden en dat samen te delen met menselijke persoonlijkheden; de geestelijke voeding zal overvloedig zijn, geserveerd met liefde en toewijding door de schrijvers van het Urantia Boek. Uw Gedachtenrichter en de Geest van Waarheid kunnen U inspireren en Uw intellectuele verworvenheden vergeestelijken.

Wat is een studiegroep?

Een Urantia Boek studiegroep is samengesteld uit individuen die diepgaande studie beogen en het onderricht in een broederlijke en spirituele atmosfeer delen met als doel dit toe te passen in hun dagelijks leven. In feite hebben zij allen het boek minstens éénmaal in zijn geheel gelezen.

De locatie van de studiegroep moet bijdragen aan studie en uitwisseling. De frequentie en het rooster staan vast om vertraging te voorkomen.

De lengte van de studie is variabel maar uit ervaring blijkt dat een volledige dag, over het algemeen tijdens het weekend, erg productief is.

Een studiegroep zou een gespreksleider moeten hebben; bijvoorbeeld de gastheer/–vrouw en daarnaast een “leraar” of iemand met jarenlange ervaring en goede kennis van het Urantia Boek, wiens rol het is om deelnemers in liefdevolle dienstbaarheid te assisteren en te begeleiden in discussies en het uitwisselen. Hij dient ervoor te zorgen dat discussies niet uit de hand lopen.

Een studiegroep zou iemand moeten hebben die de leiding heeft (een aangewezen persoon of de gastheer/–vrouw of leraar) om de groep aan te sturen en die erop toeziet dat de nieuwe lezers de juiste motivatie hebben om deel te nemen in de studiegroep.

Tenslotte zou een lijstje regels beschikbaar moeten zijn, dat door iedereen geaccepteerd is tijdens de studie. Omwille van de studie is het essentieel, dat iedereen zelf de verantwoordelijkheid draagt voor zijn interventies, gedrag en woorden.

Waarom studiegroepen?

Alhoewel religie een persoonlijke ervaring is, zijn de uitvloeiselen ervan sociaal.

Het lezen van de Urantia Verhandelingen in afzondering is nodig maar is ontoereikend. Al snel verschijnt het verlangen om andere lezers te ontmoeten om ‘de parel van grote waarde’ te delen en de studiegroep is de ideale plek omdat het voorziet in een vriendelijke studieomgeving en gericht is op uitwisseling.

Urantia Boek studiegroepen zijn essentieel, tenminste om de volgende redenen:

  • Studiegroepen zijn de plaats waar religieuze mensen, discreet en privé, hun geloof kunnen delen en in een intieme setting kunnen bouwen aan een sociale broederschap. De groep heeft voordeel van het proces van één persoon en elk individu heeft profijt van het proces van de groep.
  • Studiegroepen verschaffen een vriendelijke en veilige omgeving wat gunstig is voor het verwelkomen van nieuwe lezers en om samen de inhoud te bestuderen.
  • Studiegroepen doorbreken spiritueel isolement, zijn een plek waar teamspirit wordt bevorderd en een gelegenheid waar onbaatzuchtigheid tot uitdrukking kan komen.
  • Studiegroepen ontwikkelen een dynamiek voor groei, waar kruisbestuiving van ideeën en idealen plaatsvindt wat bevorderlijk is voor de training van toekomstige leraren en leiders.
  • Studiegroepen zijn de essentiële drager voor de sociale en planetaire verspreiding van de leringen van het Urantia Boek, voor zover zij aantrekkelijk zijn.
  • Studiegroepen vertegenwoordigen het volgende model van religieuze progressieve socialisatie. Het seculiere sektarisme van de evolutionaire godsdiensten, geleid door een doctrinaire geestelijkheid wordt vervangen door een broederschap die gefundeerd is op de geopenbaarde leringen van het Urantia Boek dat bevestigt dat elke persoonlijkheid een kind van God is met de geschonken en innerlijke mogelijkheid om religieuze waarheid en spirituele waarden waar te nemen door hem–zelf en voor hem–zelf.

Studiegroep leraren

De term “leraar” in de context van deze presentatie is een persoon, “een grote broer” die beschikt over een grondig begrip van het Urantia Boek en die ernaar verlangt beginnende lezers te ondersteunen om zich de inhoud eigen te maken zonder zijn mening op te leggen. (we zullen in het volgende hoofdstuk “de strategie van de studiegroep” zien hoe we een “verloskundige” van ideeën kunnen worden.) In geen geval is hij een “meester”, een “goeroe” of iemand die zichzelf heeft benoemd tot “de autoriteit” of zoekt naar de bevrediging van eigen belangen. Zijn/haar motivatie is een natuurlijk gevolg van het feit dat hij/zij God gevonden heeft en zijn medemens wil dienen:

(1121.6) 102.3.4 Religieus verlangen is het hunkerend zoeken naar goddelijke realiteit. Religieuze ervaring is het besef dat men zich bewust is God te hebben gevonden. En wanneer een mens inderdaad God vindt, ondervindt hij door zijn ontdekking zulk een onbeschrijflijke rusteloosheid van triomf in zijn ziel, dat hij zich gedwongen voelt om liefdevol en dienend contact te zoeken met zijn minder verlichte broeders, niet om bekend te maken dat hij God gevonden heeft, maar veeleer om de overvloeiende bron van eeuwige goedheid in zijn eigen ziel de gelegenheid te geven zijn medemensen te verkwikken en te verheffen. Werkelijke religie voert tot grotere dienstbaarheid aan de gemeenschap.

Tijdens de studiegroep, gebeurt het dat de leraar zijn interpretatie geeft als gevolg van zijn begrip over een bepaalde passage in het Urantia Boek. Dat is echter geen goede methode omdat de leraar de gedachte van de schrijver van het Urantia Boek interpreteert met het gevaar daarmee een subjectief, inexact, gedeeltelijk of foutief perspectief op te leggen. In werkelijkheid zijn alle verduidelijkingen, alle verruiming van concepten en alle legitieme vraagstellingen van deelnemers, te vinden in het boek zelf. De juiste methode voor de leraar is om ze op te sporen en te behandelen als “kruisverwijzingen”, dwz om die paragrafen of passages die een verduidelijking bevatten in de terminologie, een perspectief toevoegen, een ideaal verbeteren of een bepaald concept verdiepen, aan te reiken. Dat is precies de opmerkelijke techniek die gebruikt wordt door de boodschappers om ons bewustzijn te verruimen en ons denkkader te vergroten.

Een juist gekozen kruisverwijzing in de context van een bepaalde passage kan werkelijk verduidelijken en laat een diepgaande verhoging van de spirituele perceptie van de deelnemers zien. Bijvoorbeeld, in de zin: “Dit luisterrijke, universele gebod om te streven naar het verwerven van de volmaaktheid van goddelijkheid, is de eerste plicht van alle worstelende schepselen in de schepping van de God van volmaaktheid, en zou ook hun hoogste ambitie moeten zijn.” [(22.1) 1.0.4] De term “plicht” zou een aantal deelnemers choqueren en ik wist van tevoren dat het een bron van discussie zou zijn. De Goddelijke Raadsheer gebruikt deze term van verplichting om ons te laten reflecteren op de verantwoordelijkheid die we dragen om te gehoorzamen aan dit gebod. Ervoor kiezend om te kijken naar verhandeling 117 alinea 4, hebben we dankzij een Machtige Boodschapper waarlijk een magistraal antwoord gekregen, helder en betekenisvol ten aanzien van onze verantwoordelijkheid, niet alleen als kind van God maar ook jegens God de Zevenvoudige. Een aantal deelnemers heeft een intense spirituele emotie ervaren waarbij “plicht” waarlijk is opgetild van het mentale intellect naar het spirituele niveau in het diepe verlangen en de erkenning van het nemen van eigen verantwoordelijkheid.

Dat is het voorbereidende werk dat een leraar dient te doen voor de studiebijeenkomst. Houd daarbij altijd in gedachten dat het de schrijvers van het Urantia Boek zijn die de hogere waarheid “onthullen” en de bovenmenselijke perspectieven aanreiken met als consequentie dat het hun geschriften zijn waar wij ons voor open moeten stellen en niet dienen te luisteren naar de inter